Omega-3 supplementen worden vaak gezien als een no-brainer voor hersengezondheid. Een nieuwe studie suggereert dat suppletie advies voorzichtiger moet gebeuren.
DHA is een essentieel vetzuur van het neuronaal membraan, EPA heeft anti-inflammatoire eigenschappen. Beide zijn als hoofdcomponent te vinden in visolie, en het zijn bouwblokken die we via onze westerse voeding veel te weinig binnen krijgen. Supplementeren lijkt de voor de hand liggende oplossing. En dit wordt heel vaak gedaan.
Maar een recente observationele studie binnen het ADNI-cohort, een van de best gekarakteriseerde longitudinale datasets in het Alzheimer-onderzoek, roept daar vragen bij op (Liao et al., 2025). Bij bijna 600 ouderen over een follow-up van vijf jaar was omega-3-supplementatie geassocieerd met snellere cognitieve achteruitgang op alle drie de gebruikte maten (MMSE, ADAS-Cog13, CDR-SB).
Nog interessanter: de studie toont dat het effect niet via de typische Alzheimer mechanismen verloopt: niet via amyloïd, tau of grijze-stofatrofie. Wat veranderde was het glucosemetabolisme in Alzheimer-kwetsbare hersenregio's, wat wijst op verminderde synaptische energielevering. De auteurs speculeren dat lipideperoxidatie hierbij een rol zou kunnen spelen: DHA heeft zes dubbele bindingen en is daarmee een van de meest oxidatiegevoelige vetzuren in het lichaam. In de mitochondriën, waar de oxidatieve belasting al hoog is, kunnen peroxidatieproducten de membraanintegriteit en energieproductie verstoren.
Dat is niet ver gezocht. Het mechanisme is biologisch plausibel. Maar plausibel is niet bewezen. DHA is ook essentieel voor de opbouw van het neuronaal membraan, ondersteunt de aanmaak van nieuwe synapsen, stimuleert groeifactoren zoals BDNF, en is een precursor van ontstekingsremmende stoffen als resolvines. Er is dus nog een puzzelstuk dat ontbreekt.
De bredere literatuur geeft ook geen eenduidig beeld. Meta-analyses van gerandomiseerde studies vinden doorgaans kleine of afwezige effecten van omega-3 op cognitie. De voordelen lijken het grootst bij mensen die te weinig omega-3 binnenkrijgen, een kleine dosis supplementeren, en bij vroege interventie. Bij vastgestelde Alzheimer doet supplementatie weinig tot niets. Er is geen consensus dat omega-3 cognitieve achteruitgang versnelt. Als dat werkelijk zo zou zijn, zou het haaks staan op een groot deel van de bestaande literatuur.
Waar brengt ons dit alles?
De bron van de omega-3 verdient meer aandacht. Bij de studie werd voornamelijk commerciële supplementen gebruikt. DHA is zeer oxidatiegevoelig, en bij de productie van visolie wordt daar te weinig rekening mee gehouden. Het resultaat: reeds geoxideerde omega-3. Een extra stressor voor het celmembraan, en een logische verklaring voor de bevindingen van de studie.
De oplossing? Eet echte vis.
Vis levert omega-3 samen met selenium, taurine, vitamine D en bij zalm en schaaldieren ook astaxanthine, een krachtige antioxidant die de oxidatiegevoeligheid van DHA helpt compenseren. In een capsule krijg je geïsoleerd DHA/EPA zonder die beschermende stoffen. Of dat het verschil verklaart tussen de consistente voordelen van vis eten en de teleurstellende resultaten van supplementen is nog niet definitief aangetoond. Maar het is een hypothese die steeds meer steun krijgt.
Kanttekeningen bij de studie
Over causaliteit kan niet gesproken worden omwille van de observationele aard. De onderzochte groep betreft ouderen, dus de logische vraag is: vindt deze schade enkel bij de oudere populatie plaats? Daar hebben we geen sluitend antwoord op. En wat is de reden dat deze mensen omega-3 zijn beginnen slikken? Tot slot: zouden dezelfde resultaten gevonden zijn met farmaceutische omega-3?
Mijn klinische positie
Als iemands vetzuurprofiel te laag is, adviseer ik vier keer per week vette vis, drie maanden lang. Zolang duurt het om omega-3 in het celmembraan in te bouwen. Nadien kan er overgegaan worden naar onderhoud: minstens 1 keer per week. Welke vissoorten? SMASH: Sardines, Makreel, Ansjovis, Salmon, Haring. Als dat niet kan, is een hoogwaardig (pharma grade) supplement in lage dosering verdedigbaar, bij voorkeur gecombineerd met antioxidanten. Waar ik vanaf nu terughoudender in word, is het routinematig adviseren van hoge doseringen visolie zonder individuele indicatie. Zeker bij ouderen.
Referentie: Liao et al. (2025). The association between omega-3 supplementation and cognitive decline in older adults. ADNI-cohort.